Energiecrisis: op welke steunmaatregelen kan jij een beroep doen?

Door de stijgende energieprijzen heeft de overheid een aantal concrete steunmaatregelen uitgewerkt. Zo kan je als zelfstandige via je sociaal verzekeringsfonds betalingsfaciliteiten aanvragen voor jouw sociale bijdragen, waaronder een betalingsuitstel en een vereenvoudigde procedure voor vrijstelling of vermindering.

Daarnaast zijn er nog andere maatregelen die, afhankelijk van je situatie, interessant kunnen zijn.

1. Betalingsfaciliteiten sociale bijdragen

De betalingsfaciliteiten voor sociale bijdragen gelden voor:

• zelfstandigen in hoofdberoep
• meewerkende echtgenoten (maxi-statuut)
• student-zelfstandigen die minstens de minimumbijdragen zoals een zelfstandige in hoofdberoep betalen
• en zelfstandigen die na de wettelijke pensioenleeftijd actief blijven zonder rustpensioen en dezelfde minimumbijdragen betalen.

Behoor je tot één van deze categorieën? Dan kom je misschien in aanmerking voor onderstaande maatregelen.

1.1. Betalingsuitstel van één jaar

Wat?

Voor jouw voorlopige sociale bijdragen van het tweede en derde kwartaal 2026 kan je een betalingsuitstel van één jaar aanvragen, op voorwaarde dat je deze bijdragen nog niet betaald hebt.

Let op: het uitstel geldt enkel voor de voorlopige bijdragen, niet voor regularisatiebijdragen.

Hoe?

Hiervoor dien je een schriftelijke, gemotiveerde aanvraag in bij jouw sociaal verzekeringsfonds, waarin je aantoont dat de energiecrisis tijdelijke financiële of economische moeilijkheden veroorzaakt.

Hou deze deadlines in de gaten:

• 15 juni 2026 voor het tweede kwartaal
• 15 september 2026 voor het derde kwartaal

Opgelet:

Dit uitstel heeft geen negatieve invloed op jouw recht op uitkeringen (gezinsbijslag, ziekte-uitkeringen…) of jouw pensioenrechten, zolang je de bijdragen binnen de verlengde termijn betaalt.

Hou er wel rekening mee dat – indien je dit uitstel aanvraagt voor het tweede en/of derde kwartaal van 2026 – jouw eventuele VAPZ‑premies voor het volledige jaar 2026 niet langer fiscaal aftrekbaar zijn.

1.2. Vereenvoudigde aanvraag tot vrijstelling of vermindering

Wat?

Verwacht je dit jaar lagere inkomsten dan in 2023? Dan kan je via een vereenvoudigde procedure een vermindering van jouw voorlopige bijdragen voor 2026 aanvragen. Hou er wel rekening mee dat als jouw werkelijk inkomen achteraf hoger uitvalt, er verhogingen worden aangerekend wegens onterechte vermindering.

Bovendien kan je voor het tweede en derde kwartaal van 2026 ook een volledige vrijstelling aanvragen via een vereenvoudigde procedure. Hiervoor gelden ruimere deadlines:

• 30 juni 2027 voor het tweede kwartaal
• 30 september 2027 voor het derde kwartaal

Opgelet:

Hou er wel rekening mee dat je bij een vrijstelling geen pensioenrechten opbouwt voor die kwartalen. Je kan dit compenseren door de vrijgestelde bedragen binnen de vijf jaar alsnog te betalen. Ook hier verlies je de fiscale aftrekbaarheid van jouw eventuele VAPZ-premies voor 2026.

1.3. Afbetalingsplan

Wat?

Heb je moeilijkheden om je bijdragen te betalen, maar wil je geen uitstel of vrijstelling aanvragen? Dan kan je ook een afbetalingsplan aanvragen bij jouw sociaal verzekeringsfonds.

Opgelet:

Ook hier geldt dat jouw eventuele VAPZ-premies voor 2026 enkel fiscaal aftrekbaar zijn als alle bijdragen van 2026 volledig betaald zijn vóór 31 december 2026.

2. Overige maatregelen

Naast de betalingsfaciliteiten voor sociale bijdragen van zelfstandigen zijn er nog andere steunmaatregelen voorzien:

2.1. Woon-werkverkeer: tijdelijke fiscale stimulans

Wat?

Werkgevers worden aangemoedigd om de kilometervergoeding voor werknemers die met de eigen wagen naar het werk komen te verhogen of zo’n vergoeding in te voeren als die er nog niet was.

• Verhoog je een bestaande kilometervergoeding? Dan wordt die verhoging volledig fiscaal gecompenseerd via een belastingkrediet, tot maximaal 20% van de huidige vergoeding en met een absoluut plafond van 10 cent per kilometer.
• Voer je voor het eerst een kilometervergoeding in? Dan geldt dezelfde fiscale compensatie, op voorwaarde dat de ingevoerde vergoeding minstens 10 cent per kilometer bedraagt.
• De bijkomende vergoeding is niet belastbaar voor de werknemer, wat het nettoloonvoordeel rechtstreeks verhoogt.
• Dit zou gelden voor verplaatsingen tussen 1 mei en 31 juli 2026.

Opgelet:

Het gaat hier om een vrijwillige maatregel — je bent als werkgever niet verplicht om dit toe te passen. Belangrijk aandachtspunt: de compensatie verloopt via een belastingkrediet en dus achteraf. Als werkgever moet je de verhoging dus eerst zelf voorfinancieren.

2.2. Beroepsmatige verplaatsingen: hogere forfaitaire kilometervergoeding

Voor werknemers die hun eigen wagen gebruiken voor beroepsmatige verplaatsingen tijdens de werkdag, wordt de forfaitaire maximale kilometervergoeding tijdelijk verhoogd. Deze verhoging blijft vrijgesteld van RSZ-bijdragen en belastingen.