Wat als je door ziekte of ongeval niet meer in staat bent om zelf je zaken te regelen? Wie betaalt dan jouw facturen? Wie zet jouw onderneming verder? Wie beheert de verhuur van jouw appartement aan zee? Wie neemt de beslissing als er een zorginstelling gekozen moet worden?
Met een zorgvolmacht kan dit én veel meer geregeld worden. Een zorgvolmacht biedt niet alleen gemoedsrust, het voorkomt ook heel wat praktische problemen. We lichten toe aan de hand van de 6 vaakst gestelde vragen.
1. Wat is een zorgvolmacht?
Een zorgvolmacht is een overeenkomst waarbij je een vertrouwenspersoon aanduidt om in jouw naam handelingen te stellen wanneer je het zelf niet meer kan. Denk maar aan dementie of coma. Jij bent daarbij de ‘lastgever’. De persoon die je aanduidt is de ‘lasthebber’. Je kan één of meerdere lasthebbers aanstellen.
In de meeste gevallen worden vooral partners en/of kinderen aangeduid, maar er kan ook buiten familieverband gekozen worden. De wet maakt daarbij een onderscheid tussen familiale en professionele lasthebbers. Vanaf 1 september 2027 moeten professionele lasthebbers aan specifieke wettelijke voorwaarden voldoen en opgenomen zijn in een officieel register.
2. Wat kan worden geregeld in een zorgvolmacht?
De volmacht kan ruim opgemaakt worden of net beperkt. De handelingen waarvoor de volmacht geldt, kunnen zowel betrekking hebben op je vermogen (bijvoorbeeld het uitvoeren van dagelijkse betalingen, beslissingen nemen voor je onderneming of de verkoop van vastgoed) als op persoonlijke aangelegenheden (bijvoorbeeld het kiezen van een zorginstelling).
De zorgvolmacht kan ook voorzien dat een bepaalde lasthebber (bv. je echtgenoot) steeds alleen kan beslissen of kan voorzien dat bepaalde sleutelbeslissingen samen met andere lasthebbers (bv. je kinderen) moeten genomen worden.
Je hebt met andere woorden een grote vrijheid bij het opstellen van de modaliteiten van je persoonlijke zorgvolmacht. Het opstellen van een goede zorgvolmacht is dan ook juridisch maatwerk.
3. Wanneer neemt de volmacht aanvang en eindigt ze?
Je beslist zelf vanaf wanneer de zorgvolmacht gebruikt mag worden.
Zo kan je bepalen dat je lasthebber pas mag optreden wanneer je wilsonbekwaam wordt, wanneer je met andere woorden niet meer helder van geest bent. De volmacht kan preciseren hoe deze onbekwaamheid moet worden vastgesteld, bv. aan de hand van geneeskundige verslagen opgemaakt door twee artsen. Het kan strenger, het kan ook minder formeel.
Je kan ook voorzien dat de volmacht al vroeger gebruikt mag worden, bijvoorbeeld wanneer fysieke problemen het moeilijk maken om je eigen administratie of praktische zaken op te volgen.
In principe geldt de volmacht voor het leven van de lastgever. Ze kan ook vroeger eindigen. Verlies je het vertrouwen in je lasthebber en ben je nog bekwaam? Dan kan je de volmacht intrekken. De volmacht eindigt ook bij het verstrijken van de duur indien een beperkte duur werd opgenomen.
Wanneer er vermoedens zijn van misbruik of wanneer de belangen van de lastgever in gevaar komen, kan de vrederechter worden aangesproken. Die kan de zorgvolmacht wijzigen, schorsen of zelf een bewindvoerder benoemen.
4. Hoe stel je een zorgvolmacht op?
Een zorgvolmacht wordt schriftelijk opgesteld. Een notariële tussenkomst is vereist indien de lasthebber notariële handelingen moet kunnen stellen. Denk aan de verkoop van een huis of het verrichten van een notariële schenking.
De zorgvolmacht – zowel onderhandse als notariële – moet worden geregistreerd in het Centraal Register voor Lastgevingen. Zo kan elke notaris in België gemakkelijk terugvinden als er voor een bepaalde persoon een zorgvolmacht bestaat. Zonder deze registratie zal de volmacht geen uitwerking hebben.
Op het moment van ondertekening van de zorgvolmacht, moet je wilsbekwaam en dus gezond van geest zijn. Wie de eerste tekenen van een beginnende dementie opmerkt, maar nog voornamelijk helder is, kan in principe nog een volmacht regelen, maar wacht daar best niet te lang mee.
5. Wat als je geen zorgvolmacht hebt?
Heb je geen zorgvolmacht opgesteld en word je wilsonbekwaam? Dan moet er een gerechtelijke procedure worden opgestart indien bepaalde beslissingen genomen moeten worden.
De vrederechter stelt dan een bewindvoerder aan die jouw belangen behartigt. Dat is vaak een familielid, maar bij onenigheid kan dat ook een andere persoon zijn, bijvoorbeeld een advocaat. De vrederechter bepaalt dan welke handelingen gesteld mogen worden door de bewindvoerder. Dit kan een aantal handelingen, zoals bijvoorbeeld een schenking (op het sterfbed) bemoeilijken.
Zo’n bewindvoering brengt extra formaliteiten, kosten en controle door de vrederechter met zich mee. Met een zorgvolmacht op maat bepaal je echter zelf wie jouw zaken mag beheren en wat de voorwaarden daarbij zijn.
6. Waarin kunnen wij jou ondersteunen?
Een zorgvolmacht betekent maatwerk. Deze dient in een bredere context te worden opgemaakt. Onze pro experts zorgen ervoor dat de inhoud van je zorgvolmacht volledig in lijn ligt met jouw (vermogens)planning én dat de continuïteit van je onderneming(en) gegarandeerd wordt.