Vanaf 1 januari 2026 geldt in België een nieuwe meerwaardebelasting op financiële activa. Voor wie zijn vermogen heeft ondergebracht in een maatschap, roept dit tal van vragen op.

De minister van Financiën heeft inmiddels meer duidelijkheid verschaft. De regels zijn complex en daarom is het belangrijk dat je goed geïnformeerd blijft. In dit artikel zetten we de voornaamste aandachtspunten op een rij.

Recap: wat is de meerwaardebelasting?

Lees ook: Akkoord over meerwaardebelasting: een overzicht van de nieuwe spelregels

Vanaf 1 januari 2026 wordt een algemene meerwaardebelasting ingevoerd op meerwaarden die gerealiseerd worden bij de verkoop van financiële activa. Tot en met 2025 kon men dergelijke meerwaarden nog belastingvrij realiseren.

De meerwaardebelasting is een personenbelasting en geldt alleen voor natuurlijke personen. Ook juridische structuren met fiscale transparantie, zoals de maatschap, vallen onder deze belasting.

Het tarief bedraagt in de meeste gevallen 10% op de gerealiseerde meerwaarde, met een jaarlijkse vrijstelling van € 10.000 per persoon.

Valt mijn maatschap ook onder de meerwaardebelasting?

Ja. Een maatschap heeft geen rechtspersoonlijkheid en is fiscaal transparant. Dit betekent dat alle inkomsten die een maatschap genereert vanuit fiscaal oogpunt aan de achterliggende vennoten worden toegerekend, in verhouding tot hun aandeel in de maatschap.

Wat als de maatschap aandelen of effecten verkoopt?

Houdt een maatschap effecten aan en realiseert zij bij de verkoop ervan een meerwaarde, dan zal die meerwaarde voor de toepassing van de meerwaardebelasting aan de achterliggende vennoten worden toegerekend. Dit kan voordelig zijn, met name in functie van het benutten van de vrijgestelde schijf van € 10.000.

Zijn de aandelen van een maatschap zelf ook financiële activa?

Ja, ook als de maatschap enkel niet-financiële goederen bezit worden de aandelen beschouwd als financiële activa.

Dit is een belangrijk, maar weinig gekend en vooral zeer discutabel punt: zelfs als een maatschap uitsluitend kunst of andere niet-financiële goederen aanhoudt, worden de aandelen van de maatschap zelf beschouwd als financiële activa.

Een verkoop van die aandelen valt dus altijd onder de meerwaardebelasting. Er is op dit punt géén fiscale transparantie, ondanks het feit dat een maatschap een vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid is en per definitie fiscaal transparant is.

Naar onze mening worden hier een aantal fundamentele principes met de voeten getreden.

Wat bij de oprichting of inbreng in een maatschap?

De inbreng van aandelen in een maatschap zonder rechtspersoonlijkheid wordt vrijgesteld, op voorwaarde dat er geen overdracht ten bezwarende titel plaatsvindt op dat moment. Daarvan is sprake wanneer de inbreng in feite neerkomt op een impliciete ruil voordoet van het ene actief voor het andere.

Is dat het geval, dan is meerwaardebelasting verschuldigd. Is dat niet het geval, dan blijft de op 31/12/2025 vastgestelde waarde, of de oorspronkelijke aanschaffingswaarde van de aandelen, behouden als referentiewaarde.

Let op: bij de inbreng van andere financiële activa (zoals obligaties) kan er bij de inbreng wél een belastbaar moment ontstaan, omdat de inbreng als een gedeeltelijke vervreemding kan worden beschouwd.

Wat bij de ontbinding van de maatschap?

De ontbinding zelf valt niet onder de meerwaardebelasting, zolang de activa aan de vennoten worden toebedeeld in onverdeeldheid in verhouding tot hun deelnemingsrechten.

Maar daarna wordt het opletten: de verdeling van die activa tussen de vennoten valt in principe wél onder de meerwaardebelasting, aangezien de uitonverdeeldheidtreding beschouwd wordt als een overdracht ten bezwarende titel. Dit geldt ook als er de facto (economisch-financieel) geen meerwaarde gerealiseerd wordt.

Echter moet ook hierbij opnieuw de vraag gesteld worden of er al dan niet sprake is van een impliciete ruil van financiële activa tussen de aandeelhouders. Daar is geen sprake van wanneer iedere aandeelhouder bij de verdeling de financiële activa verkrijgt die overeenstemt met zijn of haar proportionele gerechtigdheid in die activa (d.i. overeenkomstig de aandelenverhouding in de maatschap). In dat geval leidt de uitonverdeeldheidtreding niet tot een belastbaar moment.

Dezelfde logica wordt gevolgd bij een uittreding (zie hieronder).

Wat als een vennoot uit de maatschap treedt?

De uittreding van een vennoot wordt fiscaal gelijkgesteld met een uitonverdeeldheidtreding, en die kan belastbaar zijn.

Dezelfde redenering als bij een uittreding naar aanleiding van de ontbinding van de maatschap geldt ook hier: ontvangt de uittredende vennoot zijn aandeel in alle activa van de maatschap, dan zal er geen meerwaardebelasting getriggerd worden. Ontvangt de uittredende vennoot zijn aandeel door ontvangst van een specifiek actief van de maatschap (indien de maatschap meerdere activa bevat), dan zal de meerwaardebelasting getriggerd worden.

Bovendien dreigt er mogelijks een dubbele belasting: als de maatschap beleggingen verkoopt om liquiditeiten vrij te maken ter financiering van de uittreding, betalen alle vennoten meerwaardebelasting via de fiscale transparantie. Vervolgens treedt de uittredende vennoot uit en is opnieuw meerwaardebelasting in diens hoofde verschuldigd. Dubbele heffing is dus niet uitgesloten.

Dit is een concreet risico waarover je best vooraf advies inwint.

Wat bij een schenking met last?

Net zoals in de schenk- en erfbelasting kan een te zware last, zoals een verplichting tot betaling van een rente of een vast bedrag, ervoor zorgen dat de overdracht niet meer als schenking kwalificeert. Wordt het een verrichting ‘ten bezwarende titel’, dan kan de meerwaardebelasting van toepassing zijn.

Wees dus voorzichtig bij schenkingen waarbij voorwaarden worden gekoppeld aan de overdracht. De grens tussen een schenking en een bezwarende overdracht kan hier potentieel overschreden worden.

Wat betekent dit voor mijn vermogensplanning?

De nieuwe meerwaardebelasting heeft een aantal gevolgen voor wie zijn vermogen via een maatschap beheert of plant over te dragen. Enkele concrete aandachtspunten:

• •  Uitonverdeeldheid treden (buiten echtscheiding of nalatenschap om) is in bepaalde gevallen belastbaar.
• •  De ontbinding van een maatschap is op zich niet belastbaar, maar de verdeling erna in bepaalde gevallen wel.
• •  Uittreding van een vennoot kan leiden tot dubbele belasting.
• •  Schenkingen met lasten kunnen geherkwalificeerd worden als bezwarende verrichtingen.

Wat moet je nu doen?

De wetgeving is complex en de gevolgen zijn afhankelijk van jouw persoonlijke situatie.

Heb je een maatschap, of overweeg je er een op te richten of te ontbinden? Neem dan tijdig contact op met onze pro experts. Wij helpen je de impact in kaart te brengen en waar nodig je vermogensplanning bij te sturen, zodat je niet voor onaangename verrassingen komt te staan.