Vanaf 1 januari 2026 geldt in België een nieuwe meerwaardebelasting op financiële activa. Voor wie zijn vermogen heeft ondergebracht in een maatschap, roept dit tal van vragen op.
De minister van Financiën heeft inmiddels meer duidelijkheid verschaft. De regels zijn complex en daarom is het belangrijk dat je goed geïnformeerd blijft. In dit artikel zetten we de voornaamste aandachtspunten op een rij.
Recap: wat is de meerwaardebelasting?
Lees ook: Akkoord over meerwaardebelasting: een overzicht van de nieuwe spelregels
Vanaf 1 januari 2026 wordt een algemene meerwaardebelasting ingevoerd op meerwaarden die gerealiseerd worden bij de verkoop van financiële activa. Tot en met 2025 kon men dergelijke meerwaarden nog belastingvrij realiseren.
De meerwaardebelasting is een personenbelasting en geldt alleen voor natuurlijke personen. Ook juridische structuren met fiscale transparantie, zoals de burgerlijke maatschap, vallen onder deze belasting.
Het tarief bedraagt in de meeste gevallen 10% op de gerealiseerde meerwaarde, met een jaarlijkse vrijstelling van € 10.000 per persoon.
Valt mijn maatschap ook onder de meerwaardebelasting?
Ja. Een maatschap heeft geen rechtspersoonlijkheid en is fiscaal transparant. Dit betekent dat alle inkomsten die een maatschap genereert vanuit fiscaal oogpunt aan de achterliggende vennoten worden toegerekend, in verhouding tot hun aandeel in de maatschap.
Wat als de maatschap aandelen of effecten verkoopt?
Houdt een maatschap effecten aan en realiseert zij bij de verkoop ervan een meerwaarde, dan zal die meerwaarde voor de toepassing van de meerwaardebelasting aan de achterliggende vennoten worden toegerekend. Dit kan voordelig zijn, met name in functie van het benutten van de vrijgestelde schijf van € 10.000.
Voorbeeld:
- Jan en Nancy hebben een portefeuille in een maatschap en hebben de aandelen van de maatschap geschonken aan hun drie kinderen.
- Als de maatschap in de loop van het jaar transacties doet die resulteren in een totale meerwaarde van € 45.000, wordt die meerwaarde toegerekend aan elk van de kinderen voor € 15.000.
- Elk kind kan zijn vrijgestelde schijf van € 10.000 benutten, waardoor bij elk nog € 5.000 belastbaar blijft.
Zijn de aandelen van een maatschap zelf ook financiële activa?
Ja, ook als de maatschap enkel niet-financiële goederen bezit worden de aandelen volgens de minister beschouwd als financiële activa.
Dit is een belangrijk, maar weinig gekend en vooral zeer discutabel punt: zelfs als een maatschap uitsluitend kunst of andere niet-financiële goederen aanhoudt, worden de aandelen van de maatschap zelf beschouwd als financiële activa.
Een verkoop van die aandelen valt dus altijd onder de meerwaardebelasting. Er is op dit punt géén fiscale transparantie, ondanks het feit dat een maatschap een vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid is en per definitie fiscaal transparant is.
Naar onze mening worden hier een aantal fundamentele principes met de voeten getreden. Wij hopen dat dit alsnog wordt gecorrigeerd.
Wat bij de oprichting of inbreng in een maatschap?
De inbreng van aandelen in een maatschap zonder rechtspersoonlijkheid wordt vrijgesteld op voorwaarde dat er geen overdracht ten bezwarende titel plaatsvindt op dat moment. Op het moment van de inbreng van de aandelen zal dus geen meerwaardebelasting verschuldigd zijn. De oorspronkelijke aanschaffingswaarde van de aandelen blijft evenwel behouden.
Let op: bij de inbreng van andere financiële activa (zoals obligaties) kan er wél een belastbaar moment ontstaan, omdat de inbreng als een gedeeltelijke vervreemding kan worden beschouwd.
Wat bij de ontbinding van de maatschap?
De ontbinding zelf valt niet onder de meerwaardebelasting, zolang de activa aan de vennoten worden toebedeeld in onverdeeldheid in verhouding tot hun deelnemingsrechten.
Maar daarna wordt het opletten: de verdeling van die activa tussen de vennoten valt wél onder de meerwaardebelasting. Dit geldt ook als er de facto (economisch-financieel) geen meerwaarde gerealiseerd wordt.
Voorbeeld:
- Kind 1 en Kind 2 zijn samen eigenaar van een beleggingsportefeuille van € 1.000.
- Het moment dat de portefeuille verdeeld wordt en Kind 1 € 500 van de portefeuille krijgt en Kind 2 ook € 500, wordt dit beschouwd als een verdeling die aanleiding geeft tot meerwaardebelasting.
- Hoewel dit juridisch-technisch misschien wel een verdeling is, wordt er economisch en financieel geen meerwaarde gerealiseerd, zodat zich de vraag stelt naar de billijkheid van het belasten van deze ‘meerwaarde’.
Dezelfde logica wordt gevolgd bij een uitonverdeeldheidtreding (zie hieronder).
Wat als een vennoot uit de maatschap treedt?
De uittreding van een vennoot wordt fiscaal gelijkgesteld met een uitonverdeeldheidtreding, en die is belastbaar.
Bovendien dreigt er een dubbele belasting:
Als de maatschap beleggingen verkoopt om liquiditeiten vrij te maken ter financiering van de uittreding, betalen alle vennoten meerwaardebelasting via de fiscale transparantie. Vervolgens treedt de uittredende vennoot uit en is opnieuw meerwaardebelasting in diens hoofde verschuldigd. Dubbele heffing is dus niet uitgesloten.
Dit is een concreet risico waarover je best vooraf advies inwint.
Wat bij een schenking met last?
Net zoals in de schenk- en erfbelasting kan een te zware last, zoals een verplichting tot betaling van een rente of een vast bedrag, ervoor zorgen dat de overdracht niet meer als schenking kwalificeert. Wordt het een verrichting ‘ten bezwarende titel’, dan kan de meerwaardebelasting van toepassing zijn.
Wees dus voorzichtig bij schenkingen waarbij voorwaarden worden gekoppeld aan de overdracht. De grens tussen een schenking en een bezwarende overdracht kan hier potentieel overschreden worden.
Wat betekent dit voor mijn vermogensplanning?
De nieuwe meerwaardebelasting heeft concrete gevolgen voor wie zijn vermogen via een maatschap beheert of plant over te dragen. Enkele aandachtspunten:
- Uitonverdeeldheid treden (buiten echtscheiding of nalatenschap om) is belastbaar. Ook een gewone splitsing van een geschonken portefeuille tussen kinderen.
- De ontbinding van een maatschap is op zich niet belastbaar, maar de verdeling erna wél.
- Uittreding van een vennoot kan leiden tot dubbele belasting.
- Schenkingen met lasten kunnen geherkwalificeerd worden als bezwarende verrichtingen.
Wat moet je nu doen?
De wetgeving is complex en de gevolgen zijn afhankelijk van jouw persoonlijke situatie.
Heb je een maatschap, of overweeg je er een op te richten of te ontbinden? Neem dan tijdig contact op met onze pro experts. Wij helpen je de impact in kaart te brengen en waar nodig je vermogensplanning bij te sturen, zodat je niet voor onaangename verrassingen komt te staan.
In ieder geval zijn ernstige vragen te stellen bij bepaalde standpunten van de minister. Wij komen hier later nog op terug.