Meerwaardebelasting: opt-in of opt-out?

De nieuwe meerwaardebelasting op financiële activa is sinds 1 januari 2026 retroactief van kracht. Elke belegger staat voor een belangrijke keuze: opteer ik voor automatische inhouding via de bank (opt-in), of geef ik de meerwaarden zelf aan via mijn belastingaangifte (opt-out)?

In dit artikel zetten we het verschil en de gevolgen uiteen.

Wat is de meerwaardebelasting?

Vanaf 1 januari 2026 worden meerwaarden op een breed gamma van financiële producten belast. Concreet gaat het om het positieve verschil tussen de verkoopprijs en de aanschaffingswaarde van activa zoals aandelen, obligaties, fondsen, trackers, crypto-assets, fysiek goud, beleggingsverzekeringen en deviezen, ongeacht of ze in België of in het buitenland worden aangehouden.

De belasting geldt voor natuurlijke personen die aan de personenbelasting zijn onderworpen en buiten hun beroepswerkzaamheid, maar binnen een normaal beheer, beleggen. De eerste schijf van 10.000 euro aan meerwaarden per jaar is vrijgesteld. Boven dat bedrag betaal je 10% belasting op het surplus.

Lees ook: Akkoord over meerwaardebelasting: een overzicht van de nieuwe spelregels

Twee systemen: opt-in of opt-out

De wetgever voorziet twee manieren om de meerwaardebelasting te voldoen. Het standaardsysteem is opt-in: je bank houdt de belasting automatisch in bij elke transactie. Wie dat niet wenst, kiest actief voor opt-out en regelt de aangifte zelf via de personenbelasting.

Wanneer kies je best voor welk systeem?

Er is geen universeel juist antwoord. De beste keuze hangt af van jouw persoonlijke situatie: hoe actief beleg je, hoeveel portefeuilles heb je, en in welke mate ben je bereid om de administratie zelf op te nemen?

Wat is de tijdlijn?

• 1 januari 2026: Inwerkingtreding meerwaardebelasting
  De belasting is van toepassing op alle meerwaarden die vanaf deze datum ontstaan. Startwaarden per 31/12/2025 vastklikken is cruciaal.
• januari – mei 2026: Overgangsmaatregel: nog geen automatische inhouding
  Tijdens deze periode is er nog geen automatische inhouding. Banken nemen contact op om jouw keuze te registreren.
• 31 mei 2026: Uiterste datum keuze opt-in/opt-out
  De meeste banken vragen om tegen eind mei jouw keuze door te geven. Sommige instellingen geven je echter langer tijd.
• Vanaf juni 2026: Definitieve regeling opt-in actief
  Bij opt-in houdt de bank voortaan automatisch de meerwaardebelasting in bij elke transactie en krijg je een jaarlijks overzicht. De exacte ingangsdatum verschilt van bank tot bank en hangt uiteraard samen met de deadline voor keuze opt-in/opt-out.
• AJ 2027: Aangifte personenbelasting
  Wie voor opt-out koos, geeft meerwaarden spontaan aan. Wie voor opt-in koos, kan via de aangifte de vrijstelling van 10.000 euro terugvragen.

Belangrijke aandachtspunten

De keuze geldt per rekening, niet per persoon

Een essentieel, maar vaak over het hoofd gezien detail: de keuze voor opt-in of opt-out geldt per rekening, niet per rekeninghouder. Bij een gezamenlijke rekening (bv. twee echtgenoten) kan opt-out bovendien alleen worden gekozen als alle rekeninghouders akkoord gaan.

De keuze is ook jaargebonden en kan tijdens het lopende jaar niet worden gewijzigd.

Historiek bijhouden blijft altijd cruciaal

Zelfs wie kiest voor opt-in, ontsnapt niet aan de verplichting om de aanschaffingsgeschiedenis van zijn financiële producten bij te houden. Bij een overdracht van financiële producten naar een andere bank of bij een schenking gaat de historiek immers verloren: de nieuwe bank neemt 0,00 euro als aanschaffingswaarde, wat later tot een sterk verhoogde belastbare meerwaarde kan leiden.

Zorg dus steeds voor een nauwkeurige en georganiseerde documentatie van je aankopen en bijhorende waardes, ook als jouw bank de inhouding automatisch regelt.

Niet alle activa zitten in het opt-in systeem

Bepaalde activa vallen buiten de automatische inhouding via de bank, ook al kies je voor opt-in. Denk aan fysiek goud, crypto-assets en aandelen van de eigen vennootschap. Voor deze activa zal je altijd zelf de nodige informatie moeten bijhouden en aangeven.

Buitenlandse effectenportefeuilles

Heb je effecten bij een buitenlandse bank of tussenpersoon? Dan loont het de moeite om na te gaan of deze instelling een opt-in-systeem ondersteunt of minstens correcte rapportering aanbiedt.

Als dat niet het geval is, weeg je best de opbrengst van de belegging af tegen de administratieve kost van het zelf bijhouden van alle transacties.

Wat kan/moet je vandaag al doen?

• Geef jouw keuze (opt-in of opt-out) tijdig door aan je bank. De exacte deadline varieert van instelling tot instelling, maar de meeste banken vragen om uiterlijk 31 mei 2026 je keuze door te geven.
• Documenteer de waarde van je financiële producten per 31 december 2025. Dit is de referentiewaarde voor toekomstige meerwaarden.
• Houd de volledige aanschaffingshistoriek van je portefeuille bij, ook bij opt-in.
• Heb je crypto, fysiek goud of aandelen in een eigen vennootschap? Zorg voor een degelijke waardering en documentatie.
• Analyseer of het aanhouden van buitenlandse financiële producten bij een instelling zonder goede rapportering nog wenselijk is.

Conclusie

De keuze tussen opt-in en opt-out is geen eenvoudige beslissing en hangt af van jouw persoonlijke beleggersprofiel, het aantal transacties, de complexiteit van jouw portefeuille en je bereidheid om administratie op te nemen. Opt-in biedt gemoedsrust en automatisme; opt-out geeft je meer controle, maar vraagt een strenge persoonlijke opvolging.

Welke systeem je ook kiest: een correcte en volledige documentatie van al jouw financiële producten, hun aanschaffingswaardes en transactiehistoriek is noodzakelijk. Wie dat vandaag organiseert, voorkomt morgen onaangename fiscale verrassingen.