De economische context verandert razendsnel. Geopolitieke spanningen, energie-uitdagingen, inflatie en een veranderende arbeidsmarkt zetten ondernemingen onder druk.
We gingen in gesprek met Matthias Wallaeys (vennoot en strategisch adviseur) en Emmanuel Titeca (vennoot en oprichter) over de uitdagingen van vandaag en vooral: hoe je er als ondernemer mee moet omgaan.
We zitten vandaag in een complexe en onzekere economische context. Wat vertel je aan ondernemers die met vragen zitten?
Matthias: “Crisissen zijn van alle tijden. Wat vandaag wel anders is dan pakweg tien jaar geleden, is de snelheid en de intensiteit waarmee alles beweegt. Geopolitieke spanningen, energieprijzen, inflatie, handelsoorlogen… dat zijn geen losse fenomenen. Het zijn krachten die elkaar versterken en die tegelijk op je onderneming inwerken.”
“Als ondernemer heb je daar nauwelijks controle over. En net dat maakt het gevaarlijk: je kan de neiging hebben om alles on hold te zetten en te wachten op betere tijden. Maar dat is vandaag geen optie meer. Je moet net proberen te begrijpen wat er gebeurt, wat dat betekent voor jouw business en hoe je er mee kan omgaan.”
“Wendbaarheid is daarbij cruciaal. Niet in de zin van ad hoc beslissingen nemen, maar wel: zorgen dat je organisatie snel kan bijsturen wanneer de context verandert. Bedrijven wiens business model nog uitgaat van algemene stabiliteit, staan vandaag onder grote druk.”
Emmanuel: “Er is ook veel te doen rond inflatie. Die wordt vaak toegeschreven aan stijgende energie- of grondstofprijzen, maar er speelt nog een ander mechanisme.”
“De afgelopen jaren is er onder invloed van de centrale banken massaal geld in de economie gebracht, door het laag houden van de rentes en het opkopen van overheidsobligaties. Zo kunnen banken meer krediet verstrekken aan bedrijven en particulieren en wordt de economie gestimuleerd. Tijdens de coronacrisis is dat bijvoorbeeld massaal gebeurd.”
“Dat geld wordt bovendien vele keren doorgeleend, waardoor de totale hoeveelheid geld in de economie sterk toeneemt. Meer geld in omloop betekent ook meer koopkracht, meer vraag dus. Maar daar staat geen evenredige reële waarde tegenover. Het gevolg is simpel: stijgende prijzen (inflatie), en geld wordt minder waard.”
“Met andere woorden: wat vandaag de economische activiteit ondersteunt, kan morgen leiden tot hogere inflatie. Als je dat begrijpt, weet je dat dit geen tijdelijke situatie is die zomaar voorbijgaat, maar een structurele dynamiek waar je als ondernemer rekening mee moet houden.”
Wat betekent dat concreet? Hoe moet je als ondernemer omgaan met inflatie en geldontwaarding?
Emmanuel: “De belangrijkste shift die je moet maken, is stoppen met denken dat cash veilig is. Op lange termijn is cash net één van de meest risicovolle posities, omdat het systematisch aan waarde verliest.”
“Dat betekent niet dat je nu roekeloos moet investeren, integendeel. Maar je moet wel rationeel kijken naar je middelen. Als je vandaag de kans hebt om te investeren in structurele versterking van je bedrijf, moet je dat ernstig overwegen. Want niets doen heeft dus ook een kost, alleen zie je die minder direct.”
Matthias: “Veel ondernemers wachten op ‘betere tijden’. Op lagere rentevoeten, meer stabiliteit, minder onzekerheid. Maar de realiteit is dat die context niet zomaar terugkomt zoals vroeger.”
“De rentevoeten die we lang gekend hebben, waren historisch uitzonderlijk laag. Je moet je strategie niet baseren op de vraag of die ooit zullen terugkomen. Je moet beslissingen nemen in de realiteit van vandaag, niet in die van gisteren.”
“Het komt erop neer dat je investeringen moet bekijken door een andere bril: niet alleen ‘wat brengt dit op?’, maar ook ‘welk risico neem ik weg?’ of ‘hoe maak ik mijn bedrijf minder afhankelijk?’ Dat zijn vandaag belangrijke afwegingen die je moet maken.
“Als je vandaag de kans hebt om te investeren in structurele versterking van je bedrijf, moet je dat ernstig overwegen. Want niets doen heeft ook een kost, alleen zie je die minder direct.”
Emmanuel TitecaVennoot en oprichter – Titeca pro accountants & experts
Hoe kunnen bedrijven concreet minder afhankelijk worden?
Matthias: “Energie is daar een goed voorbeeld van. De schokken die we daar gezien hebben, tonen aan hoe kwetsbaar veel bedrijven zijn. Idealiter had je jaren geleden al nagedacht over hoe je je productie minder energie-intensief of minder afhankelijk van externe schommelingen maakt.”
“Maar het gaat breder: afhankelijkheid van één leverancier, één markt, één type klant… Dat zijn allemaal risico’s die in een stabiele context beheersbaar lijken, maar in een volatiele omgeving zoals vandaag snel problematisch worden.”
“Onafhankelijkheid creëer je natuurlijk niet van vandaag op morgen. Dat vraagt investeringen en strategische keuzes, maar het is wel een van de belangrijkste hefbomen voor veerkracht.”
Emmanuel: “En daar zit ook een stuk realisme in. Je kan niet alles controleren of uitsluiten. Maar je kan wel bewust omgaan met risico’s.”
“Wat we vandaag soms zien, is dat bedrijven in het verleden opportuniteiten hebben gevolgd die op korte termijn interessant waren, maar op lange termijn niet bijdragen aan hun kernactiviteit. Dan creëer je problemen.”
“Een onderneming is er in de eerste plaats om haar business te runnen, niet om te speculeren. Zeker niet met geleend geld. Dat zijn basisprincipes die in deze context alleen maar belangrijker worden.”
De Belgische context maakt het er niet eenvoudiger op. Wat maakt het in ons land zo complex?
Emmanuel: “België heeft een aantal structurele kenmerken die het moeilijker maken om snel te schakelen. De automatische loonindexering bijvoorbeeld: in tijden van hoge inflatie stijgen je loonkosten automatisch, los van je productiviteit. Dat zet druk op je concurrentiepositie.”
“Maar het grotere probleem zit in de fundamenten van ons systeem. De verhouding tussen mensen die werken en zij die niet werken, is scheef. Dat legt een enorme druk op de actieve bevolking en op ondernemingen.”
“Daarbovenop komt een torenhoge overheidsschuld, een oplopend begrotingstekort en dus zeer beperkte budgettaire manoeuvreerruimte. Dat betekent dat de overheid weinig marge heeft om corrigerend op te treden of ondernemerschap extra te ondersteunen. Komt er nog eens bij dat er wel wat politieke verdeeldheid is.”
Matthias: “En dat is een belangrijke reality check voor ondernemers. Je mag nooit rekenen op een externe partij die het voor jou oplost, want die is er simpelweg niet.”
“Dat betekent niet dat overheidsbeleid onbelangrijk is, maar wel dat je als ondernemer zelf proactief moet handelen. Je strategie moet robuust genoeg zijn om ook in een minder gunstige context stand te houden. Dat vraagt meer ownership, meer vooruitdenken en soms ook moeilijke keuzes durven maken.”
Wat raad je ondernemers dan precies aan?
Matthias: “Je moet scherper worden. In je keuzes, in je positionering, in hoe je je organisatie aanstuurt. De tijd van ‘we doen het zoals altijd en het komt wel goed’ is voorbij.”
“Dat betekent ook dat je kritisch moet durven kijken naar je eigen werking. Waar zitten inefficiënties? Waar verlies je marge? Waar kan technologie of automatisering een verschil maken? Dat zijn geen nice-to-haves meer, maar noodzakelijke stappen.”
Emmanuel: “En daar zie je ook de rol van de nieuwe generatie. Jong talent brengt vaak een andere blik, zeker op vlak van technologie en AI. Zij zien opportuniteiten om processen efficiënter te maken waar anderen dat niet zien.”
“Bedrijven die die inzichten omarmen en integreren, zullen sneller vooruitgaan. Bedrijven die vasthouden aan hoe het altijd geweest is, riskeren achterop te raken.”
“De grijze middenmoot zal het moeilijk krijgen. Dat geldt voor bedrijven, maar ook voor medewerkers. Je zal je moeten onderscheiden, als organisatie én als individu.”
“Je moet scherper worden. In je keuzes, in je positionering, in hoe je je organisatie aanstuurt. De tijd van ‘we doen het zoals altijd en het komt wel goed’ is voorbij.”
Matthias WallaeysVennoot en strategisch adviseur – Titeca pro accountants & experts
Dat is geen eenvoudige opdracht. Hoe zorg je dat je daarin de juiste keuzes maakt?
Matthias: “Door het niet alleen te willen doen. Als ondernemer zit je vaak diep in je eigen realiteit. Je kent je sector door en door, maar dat maakt het soms moeilijk om uit te zoomen.”
“Daar is de rol van een strategische sparringpartner essentieel. Iemand die niet in jouw plaats beslist, maar die wel de juiste vragen stelt. Die je uitdaagt om verder te denken, om andere perspectieven te zien.”
Emmanuel: “Dat is ook hoe wij onze rol zien. Niet als iemand die zegt wat je moet doen, maar als iemand die inzichten brengt. Die patronen ziet over sectoren heen, en die die kennis kan vertalen naar jouw situatie.”
“Wij laten ondernemers nadenken, vooral wanneer ze er zelf geen tijd voor hebben of maken. Alleen zo kan je vooruitgang maken.”
Matthias: “Vooruitgaan betekent ook: bereid zijn om uit je comfortzone te stappen. En dat lukt makkelijker als je iemand naast je hebt die je scherp houdt.”
Tot slot: wat zorgt ervoor dat jullie hoopvol naar de toekomst kijken?
Matthias: “Crisis heeft altijd een zuiverend effect. Het dwingt bedrijven om keuzes te maken, om hun positionering scherp te stellen en om opnieuw na te denken over hun fundamenten. Dat is pijnlijk, maar ook gezond.”
Emmanuel: “Als je naar de geschiedenis kijkt, zie je vaak dezelfde patronen terugkeren. Dit is niet de eerste crisis, en het zal ook niet de laatste zijn. Maar telkens opnieuw zijn het ondernemers die voor oplossingen zorgen.”
“De bedrijven die vandaag durven investeren, zichzelf in vraag stellen en bewust omgaan met de realiteit, zullen hier op termijn sterker uitkomen.”
Matthias: “Ondernemerschap is altijd de motor van welvaart en vooruitgang geweest. En dat zal nu niet anders zijn.”