The economic context is changing rapidly. Geopolitical tensions, energy challenges, inflation and a changing labor market are putting pressure on companies.
We sat down with Matthias Wallaeys (partner and strategic advisor) and Emmanuel Titeca (partner and founder) to discuss today's challenges and, above all, how to deal with them as an entrepreneur.
We are in a complex and uncertain economic context today. What do you tell entrepreneurs who have questions?
Matthias: “Crises are of all times. What is different today from say ten years ago is the speed and intensity by which everything moves. Geopolitical tensions, energy prices, inflation, trade wars ... these are not isolated phenomena. They are forces that reinforce each other and affect your business at the same time.”
“As an entrepreneur, you have hardly any control about it. And that's precisely what makes it dangerous: you can tend to put everything on hold and wait for better times. But that's no longer an option today. You should just try to understand what's happening, what that means for your business and how to deal with it.”
"Agility is crucial in this regard. Not in the sense of making ad hoc decisions, but rather: making sure your organization is can make quick adjustments when the context changes. Companies whose business model still assumes general stability are under great pressure today.”
Emmanuel: “There is also a lot to do around inflation. This is often attributed to rising energy or commodity prices, but there is another mechanism at play.”
“In recent years, under the influence of central banks, there has been massed money into the economy, by keeping interest rates low and buying up government bonds. This allows banks to extend more credit to businesses and individuals and stimulates the economy. During the corona crisis, for example, this happened en masse.”
“Moreover, that money is on-lent many times over, greatly increasing the total amount of money in the economy. More money in circulation also means more purchasing power, so more demand. But there it says no proportionate fair value versus. The result is simple: rising prices (inflation), and money becomes worth less.”
“In other words, what supports economic activity today can lead to higher inflation tomorrow. When you understand that, you know that this is not a temporary situation that just passes, but a structural dynamics what you have to consider as a business owner.”
What does that mean in concrete terms? As an entrepreneur, how should you deal with inflation and monetary depreciation?
Emmanuel: “The most important shift you need to make is to stop thinking that cash is safe. In the long run, cash is just one of the riskiest positions, because it systematically loses value.”
“That doesn't mean you should invest recklessly now; quite the contrary. But you have to look at your resources rationally. If you have the opportunity today to invest in structural reinforcement of your business, you have to seriously consider that. Because doing nothing thus also has a cost, only you see it less immediately.”
Matthias: “Many entrepreneurs are waiting for ‘better times.’ For lower interest rates, more stability, less uncertainty. But the reality is that that context doesn't just come back like before.”
“The interest rates we've known for a long time were historically exceptionally low. You shouldn't base your strategy on whether those will ever come back. You have to make decisions in today's reality, not in yesterday's.”
“The bottom line is that you have to look at investments through a different lens: not just ‘what will this bring in?’ but also ‘What risk am I taking away?’ or ‘How do I make my business less dependent?’ These are important considerations to make today.
“Als je vandaag de kans hebt om te investeren in structurele versterking van je bedrijf, moet je dat ernstig overwegen. Want niets doen heeft ook een kost, alleen zie je die minder direct.”
Emmanuel TitecaVennoot en oprichter – Titeca pro accountants & experts
Hoe kunnen bedrijven concreet minder afhankelijk worden?
Matthias: “Energie is daar een goed voorbeeld van. De schokken die we daar gezien hebben, tonen aan hoe kwetsbaar veel bedrijven zijn. Idealiter had je jaren geleden al nagedacht over hoe je je productie minder energie-intensief of minder afhankelijk van externe schommelingen maakt.”
“Maar het gaat breder: afhankelijkheid van één leverancier, één markt, één type klant… Dat zijn allemaal risico’s die in een stabiele context beheersbaar lijken, maar in een volatiele omgeving zoals vandaag snel problematisch worden.”
“Onafhankelijkheid creëer je natuurlijk niet van vandaag op morgen. Dat vraagt investeringen en strategische keuzes, maar het is wel een van de belangrijkste hefbomen voor veerkracht.”
Emmanuel: “En daar zit ook een stuk realisme in. Je kan niet alles controleren of uitsluiten. Maar je kan wel bewust omgaan met risico’s.”
“Wat we vandaag soms zien, is dat bedrijven in het verleden opportuniteiten hebben gevolgd die op korte termijn interessant waren, maar op lange termijn niet bijdragen aan hun kernactiviteit. Dan creëer je problemen.”
“Een onderneming is er in de eerste plaats om haar business te runnen, niet om te speculeren. Zeker niet met geleend geld. Dat zijn basisprincipes die in deze context alleen maar belangrijker worden.”
De Belgische context maakt het er niet eenvoudiger op. Wat maakt het in ons land zo complex?
Emmanuel: “België heeft een aantal structurele kenmerken die het moeilijker maken om snel te schakelen. De automatische loonindexering bijvoorbeeld: in tijden van hoge inflatie stijgen je loonkosten automatisch, los van je productiviteit. Dat zet druk op je concurrentiepositie.”
“Maar het grotere probleem zit in de fundamenten van ons systeem. De verhouding tussen mensen die werken en zij die niet werken, is scheef. Dat legt een enorme druk op de actieve bevolking en op ondernemingen.”
“Daarbovenop komt een torenhoge overheidsschuld, een oplopend begrotingstekort en dus zeer beperkte budgettaire manoeuvreerruimte. Dat betekent dat de overheid weinig marge heeft om corrigerend op te treden of ondernemerschap extra te ondersteunen. Komt er nog eens bij dat er wel wat politieke verdeeldheid is.”
Matthias: “En dat is een belangrijke reality check voor ondernemers. Je mag nooit rekenen op een externe partij die het voor jou oplost, want die is er simpelweg niet.”
“Dat betekent niet dat overheidsbeleid onbelangrijk is, maar wel dat je als ondernemer zelf proactief moet handelen. Je strategie moet robuust genoeg zijn om ook in een minder gunstige context stand te houden. Dat vraagt meer ownership, meer vooruitdenken en soms ook moeilijke keuzes durven maken.”
Wat raad je ondernemers dan precies aan?
Matthias: “Je moet scherper worden. In je keuzes, in je positionering, in hoe je je organisatie aanstuurt. De tijd van ‘we doen het zoals altijd en het komt wel goed’ is voorbij.”
“Dat betekent ook dat je kritisch moet durven kijken naar je eigen werking. Waar zitten inefficiënties? Waar verlies je marge? Waar kan technologie of automatisering een verschil maken? Dat zijn geen nice-to-haves meer, maar noodzakelijke stappen.”
Emmanuel: “En daar zie je ook de rol van de nieuwe generatie. Jong talent brengt vaak een andere blik, zeker op vlak van technologie en AI. Zij zien opportuniteiten om processen efficiënter te maken waar anderen dat niet zien.”
“Bedrijven die die inzichten omarmen en integreren, zullen sneller vooruitgaan. Bedrijven die vasthouden aan hoe het altijd geweest is, riskeren achterop te raken.”
“De grijze middenmoot zal het moeilijk krijgen. Dat geldt voor bedrijven, maar ook voor medewerkers. Je zal je moeten onderscheiden, als organisatie én als individu.”
“Je moet scherper worden. In je keuzes, in je positionering, in hoe je je organisatie aanstuurt. De tijd van ‘we doen het zoals altijd en het komt wel goed’ is voorbij.”
Matthias WallaeysVennoot en strategisch adviseur – Titeca pro accountants & experts
Dat is geen eenvoudige opdracht. Hoe zorg je dat je daarin de juiste keuzes maakt?
Matthias: “Door het niet alleen te willen doen. Als ondernemer zit je vaak diep in je eigen realiteit. Je kent je sector door en door, maar dat maakt het soms moeilijk om uit te zoomen.”
“Daar is de rol van een strategische sparringpartner essentieel. Iemand die niet in jouw plaats beslist, maar die wel de juiste vragen stelt. Die je uitdaagt om verder te denken, om andere perspectieven te zien.”
Emmanuel: “Dat is ook hoe wij onze rol zien. Niet als iemand die zegt wat je moet doen, maar als iemand die inzichten brengt. Die patronen ziet over sectoren heen, en die die kennis kan vertalen naar jouw situatie.”
“Wij laten ondernemers nadenken, vooral wanneer ze er zelf geen tijd voor hebben of maken. Alleen zo kan je vooruitgang maken.”
Matthias: “Vooruitgaan betekent ook: bereid zijn om uit je comfortzone te stappen. En dat lukt makkelijker als je iemand naast je hebt die je scherp houdt.”
Tot slot: wat zorgt ervoor dat jullie hoopvol naar de toekomst kijken?
Matthias: “Crisis heeft altijd een zuiverend effect. Het dwingt bedrijven om keuzes te maken, om hun positionering scherp te stellen en om opnieuw na te denken over hun fundamenten. Dat is pijnlijk, maar ook gezond.”
Emmanuel: “Als je naar de geschiedenis kijkt, zie je vaak dezelfde patronen terugkeren. Dit is niet de eerste crisis, en het zal ook niet de laatste zijn. Maar telkens opnieuw zijn het ondernemers die voor oplossingen zorgen.”
“De bedrijven die vandaag durven investeren, zichzelf in vraag stellen en bewust omgaan met de realiteit, zullen hier op termijn sterker uitkomen.”
Matthias: “Ondernemerschap is altijd de motor van welvaart en vooruitgang geweest. En dat zal nu niet anders zijn.”